18 listopad 2017

Zamek Książ – perła Dolnego Śląska

Książ jest jednym z trzech największych zamków w Polsce obok Wawelu w Krakowie i zamku w Malborku (fot. historia.org.pl)

 

Zachwycający swoim pięknem, dostojnością i wielkością zamek Książ (niem. Fürstenstein) może pochwalić się nie tylko starym rodowodem, ale również wielokrotnymi przebudowami i modernizacjami. Dziś jest połączeniem wielu różnych stylów i świadectwem swych czasów. Etapy jego wielowiekowej budowy i licznych rozbudów najlepiej dostrzec można, podziwiając eklektyczną elewację od południa.

 

Zamek stanowi zespół rezydencjalny znajdujący się w Wałbrzychu przy ulicy Piastów Śląskich 1 w dzielnicy Książ, na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego. Znajduje się na Szlaku Zamków Piastowskich. Obejmuje trzecią co do wielkości warownię w Polsce (po zamku w Malborku i Zamku Królewskim na Wawelu). Jego niewielka część, w tym znajdujący się w części centralnej zamek piastowski, jest udostępniona zwiedzającym.

 

Krótka historia:

 

  • Ten bajecznie położony dwór – na wysokim wzgórzu, wśród lasów Książańskiego Parku krajobrazowego – został zbudowany prawdopodobnie w latach 1288-1292 przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego, na miejscu dawnego grodu drewnianego zniszczonego w 1263 roku przez Przemysła Ottokara II.

  • Bolko I przeniósł do nowo wybudowanego zamku swoją siedzibę z Lwówka. Natomiast budynek rozbudował jego wnuk, Bolko II Mały.

  • Początkowo twierdza była jedną ze strażnic broniących Śląska od strony Czech.

  • Zamek górny zbudowano na planie nieregularnej elipsy, a jego głównym elementem była czworoboczna wieża.

  • W następnych latach kolejni właściciele wybudowali trzykondygnacyjny dom mieszkalny, powstały przedzamcza - przekształcone później w pałacowe ogrody.

  • Od 1509 roku aż do wybuchu II wojny światowej zamek należał do rodu Hochbergów. To był okres świetności Książa.

  • W latach 1548-1555 oraz 1648-1655 fortyfikację powiększono o skrzydło północno-zachodnie.

  • W latach 1718-1724 kolejna przebudowa doprowadziła do powstania barokowej rezydencji.

  • W 1855 roku przeorganizowano ogród zamkowy i stworzono bibliotekę.

  • Obecną formę zamek uzyskał podczas przebudowy w latach 1908-1923.

  • Z inicjatywy księcia Hansa Heinricha XV Hochberga powstała wówczas monumentalna południowo-zachodnia część dworu.

  • Przebudową w stylu renesansowym kierował Humbert Walcher von Molthein.

  • II wojna światowa bardzo okrutnie obeszła się z zamkiem. Katastrofalny dla przepięknych wnętrz okazał się pomysł przerobienia eleganckich wnętrz cytadeli na jedną z kwater Adolfa Hitlera. Pomimo, że nic z tego planu nie wyszło, to jednak podczas prac zniszczono wiele zamkowych sal, zrywając z nich boazerie i inne elementy wystroju, a także wywieziono znaczną część bezcennych kolekcji.

  • Pod zamkiem prowadzono również zakrojone na szeroką skalę prace ziemne – do dziś nie udało się jednoznacznie określić, w jakim celu tysiące przymusowych robotników budowało setki metrów podziemnych korytarzy. Prace te jednak musiały mieć kluczowe znaczenie, ponieważ prowadzono je do ostatniej chwili, kiedy to na tereny Wałbrzycha wkroczyła Armia Czerwona.

  • Według niektórych hipotez Niemcy musieli w Książu ukryć imponujący skarb. Mimo że prowadzono tu wiele badań archeologicznych, niczego nie odnaleziono- podziemia książańskie skutecznie strzegą swoich mrocznych tajemnic, a setki badaczy, pasjonatów i poszukiwaczy skarbów wciąż mają nadzieję, że uda im się trafić na ślad tego, co Niemcy ukryli we wnętrzu zamkowej góry. Ograbiony przez Hitlerowców, a następnie przez Rosjan zamek Książ niestety bezpowrotnie utracił swój blask.

  • W czasie II wojny światowej, w latach 1944–1945 w rezydencji zamkowej znajdowała się filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Groß-Rosen.

  • 10 grudnia 2014 roku około godziny 14:00 we wschodniej części poddasza zamku wybuchł pożar. W tym czasie z fortyfikacji ewakuowano turystów i pracowników. W akcji gaśniczej uczestniczyło 37 zastępów straży pożarnej z całego województwa dolnośląskiego. Z oszacowanych strat wynikło, że uszkodzone zostało około 500 m² dachu i poddasza. Do 13 grudnia 2014 roku Książ nie był dostępny dla turystów.

  • Od 1971 roku w podziemiach znajduje się Dolnośląskie Obserwatorium Geofizyczne, podległe pod Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk.

  • Do 1973 roku zamek znajdował się na terenie wsi o nazwie „Książ”, ostatecznie włączonej w granice miasta Wałbrzycha.

Dziś jego wnętrza bardzo różnią się od tego jak wyglądały za czasów Hochbergów. Wciąż jednak widać, że Książ był kiedyś jedną z największych(zamek ma ponad 400 pomieszczeń) i najpiękniejszych europejskich rezydencji prywatnych. Przed laty określano go mianem „perła Śląska”.

 

Zdjęcia:

 

 

Opracowanie: Magdalena Gryczke

PrzyjaznyWroclaw.pl

Share

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Ostatnie komentarze

Partnerzy