24 listopad 2017

Park Południowy – magiczny, zielony zakątek dzielnicy Krzyki

 

Park Południowy nosi miano jednego z najpiękniejszych, największych i najpopularniejszych parków Wrocławia. Położony jest w dzielnicy Krzyki, na zacisznym, willowym osiedlu Borek. Jego rozmiary są dość imponujące, gdyż ma prawie 27 hektarów powierzchni, a rozległy teren rozciąga się między linią kolejową, ul. Powstańców Śląskich oraz ul. Sudecką.

 

W przeciwieństwie do innych parków miasta, utworzono go od podstaw, a nie poprzez adaptację terenów leśnych. Zaliczany jest do ciekawych i wyjątkowo przepięknych parków krajobrazowych o dużych walorach kompozycyjnych oraz dendrologicznych. Koncepcja stworzenia tej zielonej oazy narodziła się w wyniku postępującego procesu urbanistycznego Wrocławia. W ten sposób chciano umożliwić wypoczynek i rozrywkę wciąż powiększającej się populacji miasta.

Obecnie Park Południowy stanowi ważny element krajobrazu miejskiego, łagodzący surowy wygląd architektury miejskiej. Dzieje się tak głównie za sprawą cieszącego oko bogactwa roślinności, gromadzonego na przestrzeni wielu lat. Ta wyjątkowa kompozycja florystyczna może być wykorzystana do stworzenia ścieżki dydaktycznej. W parku rośnie 109 gatunków roślin, w tym tulipanowce, cyprysiki, orzeszniki. Rosną w nim także wieloletnie ogromne drzewostany kasztanowców, dębów, cisów, lip, buków, grabów, jak i oryginalne platany i tuje. Południowy obszar nadal prezentuje roślinność górską, a w części północnej co chwilę spotyka się zagajniki i skupiska drzew jakby przeniesione prosto z lasu.Wciąż cieszy oko staw z wodotryskami, widokowy taras Landsberga nad stawem, wzgórze Bendera z małą altanką, kręte ścieżki, polana, zadbane kwietniki, klomby, żywopłoty i ogród bylinowy(od strony ul. Waligórskiego).

Park stanowi również siedlisko życia wielu gatunków zwierząt, głównie ptaków. Najpopularniejszymi z nich są zamieszkujące jeziorko leżące na terenie parku, kaczki krzyżówki oraz łabędzie. Niemniej jednak spotkać można tu także inne okazy latającej fauny jak: wróble, skowronki, gołębie, sójki, drozdy oraz czaple. Poza ptakami występują też inne zwierzęta: wiewiórki, jeże, ryby oraz liczne gatunki owadów. 

Całość zasobów biotycznych tworzy wyjątkowy krajobraz sprzyjający wypoczynkowi na świeżym powietrzu. Dodatkową zachętę stanowią również miejsca: taras widokowy, restauracja czy plac zabaw dla dzieci. Pomimo braku widocznych, typowych obiektów sportowych, osoby aktywne fizycznie mogą liczyć na udane spędzenie czasu wśród zieleni.

 

REKLAMA

 

Park ma do zaoferowania rozległą sieć alejek z ławkami - idealną dla spacerowiczów, rowerzystów, miłośników joggingu, nordic walking, a także moli książkowych pragnących zrelaksować się na łonie natury. Ponadto znajdują się tu piękne zielone tereny, rozległe polany dające wiele przestrzeni do gry w piłkę, frisby czy badmintona. Czasami można tu spotkać grających w szachy lub bule. Młodzież chętnie przychodzi tu poleniuchować na zielonej trawie, zażyć kąpieli słonecznych czy pouczyć się do egzaminu. Nie zapomniano też o najmłodszych odwiedzających to miejsce. Specjalnie dla nich stworzono w obrębie parku plac zabaw z torem przeszkód i piaskownicą.

 

» "KLIKNIJ" ABY PRZEJŚĆ DO GALERII ZDJĘĆ PARKU POŁUDNIOWEGO «

 

Charakterystyczne obiekty aktualnie znajdujące się na terenie parku:

  • Zabytkowa drewniana altana pamiętająca początki powstawania parku, umiejscowiona została na wzniesieniu przy nasypie kolejowym. Nazywana też pawilonem von Wallenberga, a potocznie „Grzybem”. Miała być miejscem odpoczynku Wrocławian. Została ufundowana przez Gideona von Wallenberg-Pachaly. Stanowi ukoronowanie Wzgórza Bendera i jest popularnym miejscem wycieczek po parku.
  • Wzgórze Bendera – sztucznie utworzone wzniesienie o wysokości bezwzględnej 131 m.n.p.m. Powstało z niewykorzystanych nadwyżek ziemi, w czasie budowy nasypu kolejowej obwodnicy towarowej. Jego teren zdobią głazy narzutowe, ogród górski oraz drewniana altana. Nazwa wzgórza została nadana na cześć nadburmistrza Georga Bendera za jego zasługi włożone w rozwój Wrocławia. Dawniej, zanim rozrosły się tu olbrzymie drzewa, wzgórze miało charakter punktu widokowego na przepiękną panoramę miasta i Masyw Ślęży.
  • Taras widokowy Landsberga nad stawem – podobnie jak wspomniana altana, istnieje jako jeden z nielicznych obiektów zachowanych od czasów założenia parku. Służy spacerowiczom do śledzenia życia zwierząt w stawie, głównie kaczek i łabędzi, jak również do podziwiania fontann umieszczonych na środku stawu. Niegdyś taras, a szczególnie schody po obu jego stronach schodzące do stawu pełniły funkcję przystani, przy której cumowały niewielkie łódki. Widok z tego miejsca na wodę i rozległy park jest naprawdę zachwycający.
  • Pomnik Fryderyka Chopina – upamiętnia wizytę pianisty we Wrocławiu w 1830 roku. Wtedy to przebywający w zajeździe „Dom Polski” kompozytor dał koncert wariacji na tematy proponowane przez publiczność. Pomnik zajmuje miejsce wyburzonej muszli koncertowej. Idei postawienia pomnika towarzyszyła myśl o przyszłych koncertach plenerowych. W dalszych planach, wciąż jeszcze niejasno sprecyzowanych, istnieje pomysł wybudowania amfiteatru w pobliżu Parku Południowego.
  • Restauracja „Agawa” przy stawie – obecnie zajmuje ona miejsce dawnej, swego czasu jednej z największych we Wrocławiu, restauracji Haasego. Co prawda nie sprawia ona takiego wrażenia jak jej poprzedniczka, jednak pod względem oferty raczej w niczym jej nie ustępuje.
  • Mostek Osterlinka – murowany mostek we wschodniej części parku.
  • Mostek Telenberga – uroczy, stalowy mostek leżący w zachodniej części.

Niewielkie mostki nadają Parkowi Południowemu bardzo romantyczny klimat, stworzony wręcz do spacerów we dwoje.

  • Plac zabaw dla dzieci – miejsce oferuje: huśtawki, drabinki, karuzelę i wszystko co tylko dzieci mogą zapragnąć. Teren placu zabaw jest ogrodzony, co zapewnia bezpieczeństwo dla przebywających tam pociech.

Krótka historia powstania Parku Południowego:

  • Założenie parku na przełomie XIX i XX wieku zbiegło się w czasie z przyłączeniem ówczesnej wsi Borek do Wrocławia – miało to miejsce w 1897 roku.
  • Głównym fundatorem wrocławskiego obszaru zieleni był niemiecki kupiec, właściciel dóbr ziemskich i filantrop - Julius Schottländer, który pierwotnie w 1877 roku przekazał 17 ha z własnego majątku, a potem kolejne 10 h.
  • Oprócz Schottländera wiele innych osób przyczyniło się do utworzenia parku poprzez ufundowanie ciekawych obiektów, których część można podziwiać do dnia dzisiejszego.
  • W 1891 roku, za przyzwoleniem Dyrekcji Kolei królewskich, podpisano umowę pomiędzy władzami miasta a Juliusem Schottländerem. Na jej podstawie filantrop oficjalnie przekazał 27 ha własnej ziemi z przeznaczeniem na park miejski, czyli obecny Park Południowy, a w zamian władze Wrocławia zgodziły się doprowadzić system instalacji wodno-kanalizacyjnej i gazowej do wsi Borek. Umowa ta określała 5-letni termin ukończenia prac.
  • Powstanie parku poprzedził konkurs o zasięgu międzynarodowym, jednak żaden z zaprezentowanych projektów nie uzyskał akceptacji.
  • Ostateczny projekt przygotował pełniący funkcję dyrektora ogrodów – Hugo Richter. W 1893 roku omówił on cele własnego pomysłu przed komisją konkursową. Według jego wizji park miał umożliwiać spędzanie wolnego czasu w rozmaity sposób – spacery i kontemplacja przyrody, uprawianie sportów, spotkania towarzyskie i rozrywki w restauracji. Miał również pełnić funkcję dydaktyczną, z racji prezentowania najbogatszego zbioru dendrologicznego. Definitywną formę, jaką przybrał Park Południowy, zaczerpnięto z Volksgarten w Kolonii.
  • Do 1892 roku na podarowanych miastu gruntach, architekt krajobrazu - Hugo Richter i botanik - Ferdinand Cohn stworzyli imponujący park krajobrazowy z polanami i dużym stawem, nad którymi browarnik Georg Haase zbudował stylową restaurację z wysoką wieżą, nazwaną Restauracją Haasego. Dziś już jej nie ma, ale pozostały inne, ciekawe i zasługujące na uwagę obiekty.
  • W 1892 roku projektant H. Richter i botanik F. Cohn ukończyli park krajobrazowy.

 

REKLAMA

 

Oprócz restauracji będącej głównym obiektem parku, powstały także: Pawilon Schottländera, Taras Landsberga, wypoczynkowa altana na Wzgórzu Bendera, 4 niewielkie mosty, różniące się pod względem architektonicznym i budulcowym oraz Dom Ogrodnika. Co ciekawe, większość z nich powstała dzięki fundacji zamożnych Wrocławian oraz w celu utrwalenia pamięci niektórych współtwórców parku.

 

  • Wszystkie prace związane z wybudowaniem obiektów, zostały zgodnie z umową ukończone w ciągu 5 lat.
  • Warto podkreślić, iż „Park Południowy” założony w latach 1892 - 1897 według projektu architekta krajobrazu - Hugo Richtera, jest przykładem XIX-wiecznej sztuki ogrodowej.
  • W 1903 roku na obszarze parku powiększono teren do aktywnego wypoczynku o około 10 ha w kierunku północnym. W ten sposób 3 główne polany uzyskały funkcję placu zabaw dla dzieci i młodzieży. Z czasem to właśnie dzieci i młodzież stały się coraz ważniejszymi użytkownikami parków miejskich. 
  • W 1912 roku na terenie parku stanął pomnik profesora Fryderyka Cohna - odpowiedzialnego za dobór roślinności w trakcie tworzenia projektu.
  • Po 1945 roku zlikwidowano niektóre obiekty, takie jak: Pawilon Schottländera, Dom Ogrodnika, Restauracja Haasego oraz wyłączono z parku jego część sportową.
  • W 1970 roku powstała muszla koncertowa z myślą o imprezach plenerowych. W latach 80-tych i 90-tych XX wieku odbywały się tu liczne imprezy plenerowe: koncerty, festyny, biesiady, przedstawienia teatralne i kabaretowe. Pod koniec 2003 roku, podczas kompleksowych prac remontowych, muszla została wyburzona. W jej miejsce powstała scena z przenośnymi ławkami oraz stanął Pomnik Fryderyka Chopina.
  • Od 1995 roku Park Południowy ma status zabytku przyrody.
  • Od 2004 roku w parku stoi pomnik Fryderyka Chopina, zaprojektowany przez Jana Kucza - profesora warszawskiej ASP. Prawie czterometrowej wysokości brązowy monument przedstawia wyniszczonego suchotami kompozytora, siedzącego w sofie i zasłuchanego w dźwięki muzyki.
  • W początkowych projektach park został podzielony na trzy części, pod względem roślinności. Pierwszy typ roślinności - reprezentującej środowisko leśne, obsadzono wokół krajobrazowych polan, w części północnej parku. Roślinność bagienna miała występować wokół brzegów stawu i cieków wodnych. Natomiast południowa części parku, zgodnie z zawartą umową z Dyrekcją Kolei Królewskich, była zarezerwowana dla roślinności górskiej, którą posadzono na specjalnie w tym celu utworzonym wzniesieniu, tuż przy nasypie kolejowym, nazwanym później Wzgórzem Bendera. Ponadto zgromadzono w tym miejscu kamienie narzutowe, by podkreślić charakter alpinarium. Tendencja ta, na przestrzeni dziesiątek lat, pomimo licznych przemian w miarę rozwoju parku, pozostała w dużej mierze zachowana.

 

W słoneczne, gorące, letnie dni warto skorzystać z malowniczych, nostalgicznych plenerów magicznego, zacisznego Parku Południowego.

 

Magdalena Gryczke

przyjaznywroclaw.pl

Share

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Ostatnie komentarze

Partnerzy